Ο ιός HPV

Ό

Ο ιός των Aνθρώπινων Κονδυλωμάτων ( Human pappilomavirus) που τα προκαλεί, είναι μία από τις πιο γνωστές σεξουαλικά μεταδιδόμενες νόσους και εμφανίζεται ισόποσα σε άντρες και γυναίκες με μεγαλύτερα όμως ποσοστά αυτά των ενηλίκων. Παρ' όλη την υψηλή εμφάνισή τους, προκαλούν δυσπλασία και καρκίνο σε πολύ μικρότερη συχνότητα. Η γνώση της φυσικής ιστορίας και της ιολογίας καθώς και της καρκινικής τους μετάλλαξης, έχει οδηγήσει στο να αναπτυχθούν τρόποι ανίχνευσή τους με HPV-DNA tests και κλινικές θεραπείες, όπως θεραπευτικοί και προληπτικοί εμβολιασμοί. Έρευνες της Journal of Αdolescent Health έδειξαν πως είκοσι εκατομμύρια Αμερικανοί έχουν μολυνθεί από το συγκεκριμένο ιό και πως κάθε χρόνο διαγιγνώσκονται περίπου έξι εκατομμύρια νέες περιπτώσεις. Άλλες επιστημονικές μελέτες έδειξαν πως το 75% του σεξουαλικά ενεργού πληθυσμού θα μολυνθούν από τον ιό Hpv ή ιούς της οικογένειας Hpv κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Ο ιός αυτός, εξαιτίας της συσχέτισής του με μια ποικιλία καρκινογενέσεων των γεννητικών οργάνων, θεωρείται πολύ επικίνδυνος. Ανήκει στους DNA ιούς και η μόλυνση από αυτόν μπορεί να οδηγήσει σε επιθηλιακές αλλοιώσεις και βλάβες.

Τι είδους βλάβες μπορεί να προκαλέσει όμως ο ιός αυτός; Προκαλεί βλάβες, οι οποίες μπορεί να θεωρηθούν προκαρκινικές κι αν μείνουν χωρίς διάγνωση και ενδεχομένως χωρίς αντιμετώπιση, ίσως εξελιχθούν σε καρκίνο. Οι βλάβες αυτές μπορεί να είναι ορατές με γυμνό μάτι, όπως π.χ. τα οξυτενή κονδυλώματα, τα οποία εμφανίζονται στα έξω γεννητικά όργανα και περιπρωκτικά. Ο Δρ. Βασίλειος Δάρας, Μαιευτήρας -Γυναικολόγος, σε πρόσφατο άρθρο του περιγράφει τα οξυτενή αυτά κονδυλώματα ως "ελιές". Αναφέρει επίσης πως οι βλάβες αυτές μπορεί να είναι και μη ορατές και τότε ακριβώς μιλάμε για επίπεδα κονδυλώματα ή flat condylomas. Έχουν περιγραφεί περίπου εξήντα διαφορετικοί τύποι του ιού αυτού.

Στο κάθε τύπο έχει δοθεί διαφορετικός αριθμός. Έτσι, υπάρχουν οι τύποι 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 14, 15, 16, 17, 18, 31, 33, 35, 39, 40, 41, 42 κ.ο.κ. Η αρίθμηση των τύπων του ιού είναι πολύ σημαντική, καθώς δεν προκαλούν όλοι οι τύποι ίδιας βαρύτητας βλάβες. Υπάρχουν κάποιοι τύποι που εμφανίζονται πιο επιθετικοί και ενοχοποιούνται για τη δημιουργία καρκίνου, ενώ κάποιοι άλλοι είναι λιγότερο επιθετικοί και προκαλούν βλάβες που καθίστανται πολύ λιγότερο επικίνδυνες για τον άνθρωπο.

Μια όλο και πιο διαδεδομένη ασθένειαΓια παράδειγμα, οι τύποι 16, 18, 45 και 56 έχουν ιδιαίτερα επιθετική δραστηριότητα και η ανεύρεση τους υποδηλώνει σημαντική πιθανότητα ανάπτυξης προκαρκινικών βλαβών, που μπορούν να εξελιχθούν σε καρκίνο, αν δε θεραπευτούν. Αυτοί οι συγκεκριμένοι τύποι ιού είναι συνήθως μη ορατοί με γυμνό μάτι και μπορούν να ανιχνευθούν με τη δοκιμασία κατά Παπανικολάου. Αντίθετα, άλλα είδη όπως ο τύπος 6 και 11 προκαλούν μόνο οξυτενή κονδυλώματα, τα οποία συνήθως είναι ορατά και μπορούν να θεραπευτούν εύκολα.

Οι βλάβες αυτές έχουν καθιερωθεί με το όνομα δυσπλασίες και, ανάλογα με το πόσο πάχος του επιθηλίου καταλαμβάνουν ή πιο απλά, πόσο προχωρημένες είναι, διακρίνονται σε δυσπλασία ελαφρού, μετρίου και σοβαρού βαθμού. Η Αγγλική τους ορολογία, τους αναφέρει ως CIN1, CIN2 και CIN3 αντίστοιχα. Το CIN1 θεωρείται χαμηλού βαθμού βλάβη (LGSIL) και τα CIN2 και CIN3 θεωρούνται υψηλού βαθμού (HGSIL). Οι βλάβες αυτές δεν είναι καρκινικές. Θεωρούνται όμως προκαρκινικές, με την έννοια ότι, αν μείνουν χωρίς διάγνωση, παρακολούθηση και αντιμετώπιση τότε είναι δυνατόν να εξελιχθούν σε καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, ανάλογα βέβαια με τον τύπο του ιού και την κατάσταση της άμυνας του οργανισμού, ή πάλι, τη δράση άλλων παραγόντων όπως το ποτό, το κάπνισμα κ.λ.π.

Τρόποι μετάδοσης του ιού HPV-Μετάδοση σε ενήλικες γυναίκες

Ο HPV μεταδίδεται με την επαφή με το δέρμα και πολύ πιο συχνά διαμέσου της σεξουαλικής δραστηριότητας σε γυναίκες και άνδρες. Η αυξημένη σεξουαλική δραστηριότητα μοιάζει να είναι πρωταρχικός παράγων μόλυνσης, παρόλο που η μετάδοση σε μονογαμικές γυναίκες έχει κι αυτή κοινές αιτίες. Η μετάδοση σε αυτή τηn περίπτωση γίνεται με την ανταλλαγή κολπικών ή σπερματικών υγρών, που παράγονται κατά τη συνουσία καθώς και του επιθηλίου. Στις γυναίκες, ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την εμφάνιση κονδυλωμάτων, είναι η εναλλαγή ερωτικών συντρόφων χωρίς χρήση προφυλακτικού, το κάπνισμα, η πρώιμη έναρξη σεξουαλικής ζωής και ο στοματικός έρωτας.

Μετάδοση σε ενήλικες άνδρες

Η εμφάνιση στους άνδρες δεν έχει ακόμα πολύ καλά μελετηθεί, εξαιτίας της έλλειψης πρωτοκόλλων για την παρακολούθησή τους. Κάποιες έρευνες, όμως, αποδεικνύουν πως οι πολύ σοβαρές επιπτώσεις και στην υγεία των ανδρών είναι σημαντικά λιγότερες απ' ότι στις γυναίκες, παρόλο που τύποι καρκίνων όπως αυτοί του ορθού είναι συνδεδεμένοι με τη σεξουαλική μετάδοση του ιού HPV. Τα ποσοστά εμφάνισης του ιού είναι ακόμα μεγαλύτερα σε ομοφυλόφιλους άνδρες. Και στους άνδρες ο κίνδυνος εμφάνισης σχετίζεται με τη σεξουαλική ζωή, τη σεξουαλική συμπεριφορά (χρήση ή όχι ανδρικού προφυλακτικού) και τον αριθμό των ερωτικών συντρόφων.

Άλλοι τρόποι μετάδοσης

Ο ιός μεταδίδεται με την επαφή με το δέρμα όπως έχει προαναφερθεί κι όχι μόνο κατά τη συνουσία. Έχει αναφερθεί μετάδοση του ιού ακόμα και με τα δάχτυλα (όταν υπάρχουν σε αυτά οι λεγόμενες μυρμηγκιές πού είναι ένα είδος ανθρώπινου κονδυλώματος), καθώς κι από διάφορα σεξουαλικά παιχνίδια που χρησιμοποιούνται μεταξύ των ερωτικών συντρόφων. Η μόλυνση από τον HPV έχει αναφερθεί από γυναίκες, οι οποίες επισήμαναν πως δεν είχαν ενεργό σεξουαλική ζωή κι αυτό επιβεβαιώνει την ύπαρξη κι άλλων πιθανών τρόπων μετάδοσης. Ωστόσο, ενήλικες που δεν έχουν σεξουαλική ζωή, με την έννοια ότι απέχουν από τη συνουσία, αλλά έχουν κάποιου τύπου επαφές (στοματικός έρωτας, προκαταρκτικά συνουσίας) κινδυνεύουν κι αυτοί να νοσήσουν. Ρίσκο παίρνουν κι οι ενήλικες που χρησιμοποιούν το κοινό latex προφυλακτικό, μιας και περιοχές του επιθηλίου δεν καλύπτονται από αυτό. Σε σπάνιες περιπτώσεις έχει αναφερθεί μετάδοση του ιού από τη μητέρα στο νεογνό, κατά τη διάρκεια του φυσιολογικού τοκετού και ακόμα πιο σπάνια κατά τη διάρκεια τοκετού με καισαρική τομή. Η μετάδοση με τρόπους που δε σχετίζονται με τη σεξουαλική δραστηριότητα, όπως ο ιματισμός της κρεβατοκάμαρας και οι τουαλέτες δεν έχουν ακόμα επιβεβαιωθεί. Ένα μεγάλο κεφάλαιο ανάπτυξης κονδυλωμάτων είναι το άγχος και οι στρεσσογόνοι παράγοντες. Έρευνες έδειξαν πως καμία φορά εμφανίζονται μετά από περίοδο έντονου άγχους και στενοχώριας, καθώς και μετά από απώλεια αγαπημένων προσώπων.

Περιοχές ανάπτυξης του Ιού

Το που θα αναπτυχθεί ο ιός εξαρτάται από τον τύπο του. Ορισμένοι τύποι προκαλούν εσωτερικά κονδυλώματα και κάποιοι άλλοι τα λεγόμενα οξυτενή. Τα εσωτερικά κονδυλώματα αναπτύσσονται στη μήτρα (και συνηθέστερα ονομάζονται ενδοεπιθηλιακές δυσπλασίες) στις γυναίκες, ενώ τα οξυτενή στα έξω γεννητικά όργανα και περιπρωκτικά. Στους άνδρες, ένα μεγάλο ποσοστό της τάξης του 75%, η νόσος εμφανίζεται ασυμπτωματικά, πράγμα που αποτελεί πολύ μεγάλο κίνδυνο για τη μετάδοση του ιού στις γυναίκες. Στους άνδρες που εμφανίζονται οξυτενή κονδυλώματα, παρουσιάζονται στο σώμα του πέους, την ουρήθρα και τη βάλανο. Σπανιότερα εμφανίζονται στους όρχεις. Σε ομοφυλόφιλους άνδρες, μπορεί να υπάρξει προσβολή του πρωκτού από τον ιό. Προσβολή του πρωκτού, μπορεί να έχουμε σε γυναίκες κι από επέκταση της βλάβης από το αιδοίο.

Τρόποι διάγνωσης του Ιού

Στους άνδρες, η διάγνωση γίνεται με επισκόπηση υπό μεγέθυνση, μετά από χρήση διαλύματος οξεϊκού οξέος 3%-5% και στη λήψη βιοψίας για ιστολογικό έλεγχο όταν αυτό κριθεί απαραίτητο. Στις γυναίκες, η διάγνωση επιτυγχάνεται με τη δοκιμασία κατά Παπανικολάου, η οποία διαπιστώνει τις βλάβες των κυττάρων, καθώς επίσης και με κολποσκόπηση και κολποσκοπικά κατευθυνόμενες βιοψίες. Δυστυχώς, δεν μπορούμε να βασιζόμαστε απόλυτα στο test Παπανικολάου, γιατί σύμφωνα με έρευνες η αξιοπιστία του δεν ξεπερνά το 85%. Μάλιστα, ερευνητικά κέντρα της Αμερικής αναφέρουν ένα ποσοστό ψευδώς αρνητικών αποτελεσμάτων της τάξης του 20%.

Θεραπεία του Ιού των ανθρώπινων κονδυλωμάτων- Θεραπεία σε γυναίκες

Όταν, λοιπόν, αποφασιστεί ότι η θεραπεία θα αρχίσει, ο γιατρός έχει να επιλέξει ανάμεσα στις εξής λύσεις:

1.Απλή παρακολούθηση βάση της φυσικής ιστορίας των βλαβών.
2.Καταστροφικές μεθόδους όπως:

Κρυοπηξία. Με τη μέθοδο αυτή θα χρησιμοποιηθεί ένα ηλεκτρόδιο, το οποίο θα παγώσει τη μήτρα μέχρι τους 0 C. Το βάθος καταστροφής των κυττάρων δε προβλέπεται κι έτσι πολλά άτυπα κύτταρα μπορεί να μείνουν πίσω. Η κρυοπηξία, ως μέθοδος, έχει το μεγαλύτερο ποσοστό αποτυχίας.

Ηλεκτροκαυτηρίαση.
Εξάχνωση με laser.
Φάρμακα συμπληρωματικής θεραπείας.

Αφαιρετικές μέθοδοι όπως: Απλή αφαίρεση βλάβης (χειρουργικό μαχαίρι ή λαβίδα βιοψίας ή θερμική αγκύλη loop, κάτι το οποίο μπορεί να προκαλέσει σε ποσοστό μέχρι 4% αιμορραγία, η οποία όμως μπορεί να αντιμετωπιστεί συντηρητικά με σπάνια χρήση ραμμάτων, ή και με laser CO2, το οποίο καταστρέφει και εξαχνώνει τα άτυπα κύτταρα με γοργούς ρυθμούς επούλωσης, μικρό ποσοστό αποτυχίας, μα ακριβό εξοπλισμό), Ακρωτηριασμός τραχήλου μήτρας με χειρουργικό μαχαίρι, Κωνοειδής εκτομή τραχήλου μήτρας, Ολική υστερεκτομή (κολπική ή κοιλιακή).

Φάρμακα με συστηματική χρήση.

Βασικό όπλο ενάντια στα γυναικεία οξυτενή κονδυλώματα είναι οι κρέμες, οι οποίες χορηγούνται τοπικά με κύριους εκπροσώπους τους :
1.Τη ποδοφυλλίνη που καταστρέφει τις βλάβες του επικείμενου δέρματος και χορηγείται πάντα από το γιατρό και
2.Μια νέα ουσία την ιμικουιδίνη (Aldara), η οποία δρα σε κυτταρικό επίπεδο, ανεβάζοντας την άμυνα του οργανισμού ενάντια στον ιό.

Θεραπεία οξυτενών κονδυλωμάτων σε άνδρες

1.Τοπική εφαρμογή ποδοφυλλίνης ή με κρυοθεραπεία
2.Χειρουργική αφαίρεση για ταχύτερη καταστροφή τους ή καυτηριασμός. Σε περιπτώσεις περιπρωκτικών κονδυλωμάτων, ο καθαρισμός του πρωκτικού αυλού πρέπει να γίνεται μόνο χειρουργικά και μόνο μετά από τοπική ή επισκληρίδιο αναισθησία, ανάλογα βέβαια με την εντόπιση και το μέγεθος. Αυτό που πρέπει να επισημανθεί είναι ότι η θεραπεία δεν είναι οριστική και ότι πάντα υπάρχει ο κίνδυνος της υποτροπής.

Η υποτροπή εξαρτάται από τα εξής:

1.Τον τύπο του ιού.
2.Την εξαίρεση της βλάβης των υγιών ορίων.
3.Την άμυνα του οργανισμού.
4.Την καλή κατάσταση του οργανισμού.
5.Την πρόληψη από ασθένειες που εξασθενούν το ανοσοποιητικό σύστημα.
6.Την υιοθέτηση ενός υγιούς τρόπους ζωής.
7.Την αποφυγή στρεσσογόνων παραγόντων.

Πρόληψη απο τον Ιό και τη μετάδοσή του

Η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία προτείνει ως μέθοδο πρόληψης για τον ιό HPV τον ανά τρία χρόνια έλεγχο, μετά την έναρξη της σεξουαλικής ζωής της γυναίκας, η οποία συνήθως είναι πριν τα εικοσιένα χρόνια της. Ο έλεγχος αυτός πρέπει να γίνεται με τη δοκιμασία κατά Παπανικολάου. Η πρόληψη της μετάδοσης του ιού μπορεί, επίσης, εύκολα να επιτευχθεί με το να εφαρμόζει κανείς απλές μεθόδους, οι οποίες μπορούν να αποδειχθούν σωτήριες όπως:

1. Την ουσιαστική μόρφωση και παιδεία σχετικά με τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα κάθε είδους.
2. Την προσεκτική επιλογή ερωτικών συντρόφων και την αποφυγή εναλλαγής τους.
3. Την αποφυγή συντρόφων με βεβαρημένο ιατρικό ιστορικό.
4. Η χρήση προφυλακτικού παραμένει ο μόνος σημαντικός τρόπος ελέγχου των μολύνσεων από τον ιό HPV και πρέπει να προτείνεται σε όλους τους πληθυσμούς. Η πρόληψη είναι η καλύτερη θεραπεία.