Οι πρόσφατοι μεγάλοι σεισμοί στη Σουμάτρα δεν έχουν ανακουφίσει όλη την τεκτονική πίεση που έχει συσσωρεύσει στους προηγούμενους δύο αιώνες, λένε οι επιστήμονες. "Οι τρεις μεγάλοι σεισμοί και τα καταστρεπτικά τσουνάμι κατά τη διάρκεια των προηγούμενων τεσσάρων ετών δεν ήταν αρκετά να γλιτώσουν την περιοχή από έναν ακόμη μεγάλο σεισμό", προειδοποιεί μια διεθνή ομάδα ερευνητών σεισμού στο έγγραφό της που δημοσιεύεται στο έγκριτο περιοδικό Nature.

Ο

Τρεις μήνες αργότερα, το επόμενο τμήμα προς το νότο, στα παράλια της Aceh και τη βόρεια Σουμάτρα, σπάει ξαφνικά. Εκείνο το κομμάτι 350 χιλιομέτρων, ακριβώς βόρεια του ισημερινού, παρήγαγε έναν μεγέθους 8,7 σεισμό και ένα μετριότερο τσουνάμι.

Ο καθηγητής Kerry Sieh, ένας από τους συντάκτες του εγγράφου και διευθυντής του γήινου παρατηρητήριου Σιγκαπούρης στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Nanyang λέει: "πριν από τους σεισμούς του 2007 ξέραμε ότι ένα μεγάλο τμήμα ακόμα μακρύτερα προς το νότο δεν είχε σπάσει τους τελευταίους δύο αιώνες. Υπήρξε μεγάλη ανησυχία ότι αυτό το "μπάλωμα" θα έσπαζε. Αυτό που μάθαμε σε αυτήν τη μελέτη είναι ότι μόνο ένα μέρος από αυτό όντως έσπασε κατά τη διάρκεια των σεισμών του 2007".

Μετά τους σεισμούς του 2004 και 2005, το μόνο μεγάλο, συνεχές τμήμα του megathrust από την ακτή Sumatra ήταν ένα κομμάτι μήκους 700 χιλιομέτρων νότια του ισημερινού, κάτω από τα νησιά Mentawai, μιας αλυσίδας μεγάλων νησιών στα ανοικτά των μεγάλων πόλεων Bengkulu και Padang.

"Το μεγάλο ρήγμα που εκτείνεται κατά μήκος του ανατολικού Ινδικού Ωκεανού είναι η πιο ενεργή ζώνη ρηγμάτων στον κόσμο τελευταία" λέει ο Danny Hilman Natawidjaja, του Ινδονησιακού Ιδρύματος Επιστήμης. "Εν τούτοις," συνεχίζει, "ένα μεγάλο τμήμα κοντά στη Σουμάτρα ακόμα δεν έχει σπάσει".

Αυτό ήταν γνωστό, επειδή ο Natawidjaja και οι συνάδελφοί του είχαν χρησιμοποιήσει τα παλιά κοράλλια που ρυπαίναν τις ακτές των νησιών Mentawai για να καθορίσουν ότι αυτό το μακροχρόνιο τμήμα δεν είχε υποστεί μεγάλους σεισμούς από ένα μεγέθους 8,8 το 1797 και έναν 9,0 το 1833. Είχαν παρουσιάσει επίσης από τους ρυθμούς ανάπτυξης στα σύγχρονα κοράλλια και ένα δίκτυο των οργάνων GPS, γνωστό και ως GPS διάταξη Σουμάτρας (SuGAr), ότι αυτό το τμήμα συνέχιζε να συσσωρεύει τις πιέσεις, που θα παρήγαν τελικά έναν μεγάλο σεισμό.

Κατά συνέπεια δεν αποτέλεσε καμία έκπληξη, όταν στις 12 Σεπτεμβρίου 2007 το τμήμα Mentawai παρήγαγε δύο μεγάλους σεισμούς με μόλις δώδεκα ώρες διαφορά: Πρώτα ένας σεισμός με μέγεθος 8,4 και έπειτα ένας μεγέθους 7,9. Και οι δύο σεισμοί έγιναν αισθητοί ευρέως στην περιοχή, ακόμη και πολλοί Σιγκαπούριοι, εκατοντάδες χιλιόμετρα μακρυά από τη δυτική Σουμάτρα, τους αισθάνθηκαν, αν και απαλά. Αναφορές από τη δυτική ακτή της Σουμάτρα μιλούσαν για έντονο κούνημα και τρομακτικά τσουνάμι.

Η κατανόηση των λεπτομερειών των γεγονότων του 2007 ήταν πολύ σημαντική: τελικά έσπασε ολόκληρο το τμήμα Mentawai, ανακουφίζοντας κατά συνέπεια τις περισσότερες ή όλες τις πιέσεις που συσσωρεύονταν από τον 19ο αιώνα ή τελικά ανακουφίστηκε μόνο ένα μέρος;

Ο καθ. Sieh, που επισκεπτόταν τη Σιγκαπούρη κατά τη διάρκεια των σεισμών εργάστηκε με το Natawidjaja για να οργανώσει ένα ταξίδι αστραπή στα νησιά Mentawai, για να μετρήσει την προσδοκώμενη άνοδο των κοραλλιογενών υφάλων και για να μεταφορτώσει τα στοιχεία GPS από τους σταθμούς SuGAr η τηλεμετρία των οποίων είχε δυσλειτουργήσει. Εν τω μεταξύ, άλλοι ανάκτησαν πρόσθετα στοιχεία του SuGAr από την περιοχή με τηλεμετρία.

Στην εργασία που περιγράφηκε στο Nature, οι επιστήμονες ανέλυσαν το κοράλλι και τα στοιχεία GPS μαζί με τα σεισμολογικά αρχεία και τα στοιχεία τηλεπισκόπησης (inSAR) για να καθορίσουν τις λεπτομέρειες των ρηγμάτων του 2007.

Αυτό που ανακάλυψαν είναι ότι μόνο μια λωρίδα μήκους 200 χιλιομέτρων και άλλη μία πολύ μικρότερη είχαν σπάσει. Όχι αρκετή ποσότητα δηλαδή. "Στην πραγματικότητα," λέει ο Ozgun Konca, ένας μεταπτυχιακός σπουδαστής από το Caltech και ο πρώτος συγγραφέας του άρθρου, "είδαμε την απελευθέρωση μόνο ενός τετάρτου της ενέργειας που συσσωρεύθηκε κατά τη διάρκεια των προηγούμενων δύο αιώνων".

"Οι σεισμοί του 2007 εμφανίστηκαν στη σωστή θέση," προσθέτει ο Jean-Philippe Avouac, ένας από τους συντάκτες και διευθυντής του παρατηρητήριου τεκτονικής του Caltech. "Δεν ήταν μια έκπληξη. Αυτό που ήταν έκπληξη ήταν ότι εκείνοι οι σεισμοί ήταν πολύ μικρότεροι από το αναμενόμενο".

Μία μεγάλη έκταση του τμήματος Mentawai παραμένει αρραγής από το 1797. "Αυτό που προσπαθούμε τώρα να καταλάβουμε," λέει ο καθ. Sieh, "είναι πόσο κοντά είναι στην κατάρρευση".